Aanmelden
facebook twitter

Sportgedrag en psychologisch welbevinden

In 1991 is aan de Vrije Universiteit Amsterdam een grootschalig familieonderzoek naar Gezondheid en Leefgewoonten van start gegaan. Om de twee jaar krijgen tweelingen en hun familieleden een vragenlijst toegestuurd. Aan het einde van 2008 zal de achtste vragenlijst worden verstuurd. In de vragenlijst staan vragen over sport en lichamelijke activiteit en over aspecten van welbevinden en gezondheid die mogelijk samenhangen met sportgedrag. Naast tweelingen worden ook broers, zussen, partners en ouders uitgenodigd om mee te doen.

Door uitgebreide vragen te stellen over sportgedrag en lichamelijke activiteit wordt geprobeerd een antwoord te krijgen op de vraag waarom sommige mensen het heerlijk vinden om uren door het bos te rennen, terwijl andere mensen veel liever achter de computer zitten of tv kijken. Worden deze verschillen tussen mensen bepaald door verschillen in hun omgeving (bijvoorbeeld sportgedrag van hun ouders of hun partner, werk, school, hoeveelheid vrije tijd of opvoeding) of door verschillen in de erfelijke aanleg? De eerste resultaten, die uitgebreid zijn beschreven in de dissertatie van Janine Stubbe, laten zien dat sportgedrag in de adolescentie in sterke mate door de omgeving wordt bepaald, maar dat in de volwassenheid juist erfelijke factoren bepalen of iemand een sporter wordt en blijft.

Inmiddels hebben we ook al vastgesteld op welke delen van het erfelijk materiaal de genetische varianten liggen die een invloed uitoefenen op de kans dat iemand een regelmatige sporter wordt. In het lopend onderzoek richten we ons nu op het vinden van die varianten en de biologische verklaring voor de erfelijke invloed op sportgedrag: loopt het via aanleg voor sport, via persoonlijkheidseigenschappen of via verschillen in gevoeligheid voor de prettige (en onprettige) aspecten van sporten?

In samenhang met die vragen richt het onderzoek zich ook op de oorzakelijkheid van het verband tussen sportgedrag en psychologisch welbevinden. Daartoe worden er naast vragen over sportgedrag ook vragen gesteld over stemming, stress, en persoonlijkheid. Uit ons onderzoek blijkt duidelijk dat mensen die veel sporten, lekkerder in hun vel zitten en gezonder zijn dan mensen die weinig sporten. Maar wat is de oorzaak, is dit puur een effect van sport? Of gaan mensen die goed gezond zijn en lekker in hun vel zitten makkelijker sporten? Tenslotte is er ook nog een derde verklaring, waar de voorlopige gegevens zelfs het meest op lijken te wijzen: erfelijke invloeden op welbevinden spelen ook een rol in het sportgedrag.

Door het invullen van de vragenlijsten levert u een belangrijke bijdrage aan het wetenschappelijke onderzoek van het Nederlands Tweelingen Register naar deze belangrijke ‘lifestyle’. De medewerking van zoveel mogelijk tweelingen, hun partners en hun familieleden is van essentieel belang voor de voortgang van het onderzoek. Dit geldt zowel voor mensen die al eerder meegedaan hebben als voor mensen die voor het eerst meedoen, zowel voor tweelingen en hun partners als voor broers, zussen en ouders.

Veel gestelde vragen door deelnemers

Naar aanleiding van de versturing van de vragenlijsten hebben we veel reacties van deelnemers ontvangen. Hieronder een overzicht van de meest gestelde vragen en de antwoorden hierop.

1) Toen ik de vragenlijst ontving, had ik geen tijd om deze in te vullen. Nu kan dat wel. Is het nog zinvol om de vragenlijst in te vullen en naar jullie op te sturen?

Dit is langlopend onderzoek. Indien u de vragenlijst nog naar ons op wilt sturen, zullen uw gegevens voor ons nog steeds bijzonder waardevol zijn.  

2) Ik heb familieleden die graag mee willen doen aan dit onderzoek maar die geen vragenlijst hebben ontvangen. Komen zij ook in aanmerking voor het vragenlijstonderzoek?

Indien u broers, zussen en/of ouders heeft die graag mee willen werken aan onderzoek van het Nederlands Tweelingen Register, kunt u telefonisch contact opnemen met het secretariaat (020 -   598 87 92) of reageren via e-mail (ntr@psy.vu.nl). Dit geldt ook als uw partner betrokken wil worden bij het onderzoek van het NTR. Wij sturen graag een vragenlijst aan iedereen ouder dan 14 jaar die mee wil doen. 

3) Ik heb twee jaar geleden precies dezelfde vragenlijst ingevuld. Is het dan wel zinvol om wederom deze vragenlijst in te vullen?

Als u eerder heeft meegedaan aan het vragenlijstonderzoek van het Nederlands Tweelingen Register (NTR) zal het u misschien opvallen dat sommige vragen inderdaad ook in voorgaande lijsten zijn gesteld. Toch is het van groot belang dat u deze vragen beantwoordt. Mensen kunnen bijvoorbeeld sinds de vorige keer zijn gestopt met sporten of juist zijn begonnen. Door om de twee jaar deze vragen te stellen kunnen belangrijke veranderingen in iemands leven in kaart worden gebracht. Op deze manier hopen we antwoord te krijgen op de vragen hoe en waarom iemands leefwijze en gezondheid veranderen wanneer iemand ouder wordt. 

4) Waarom ontvangen partners van tweelingen ook een vragenlijst?

Met dit onderzoek willen we in kaart brengen welke variabelen van invloed zijn op sportgedrag. Met andere woorden welke factoren bepalen nu of iemand lichamelijk actief is of juist niet. Worden deze verschillen tussen mensen bepaald door verschillen in hun omgeving (bijvoorbeeld sportgedrag van hun ouders of hun partner) of door verschillen in de erfelijke aanleg? Door partners en ook ouders een vragenlijst te sturen kan mogelijk antwoord worden gegeven op deze vragen.

5) Is het mogelijk dat ik een persoonlijke uitslag ontvang nadat ik de vragenlijst teruggestuurd heb?

Helaas is dit niet mogelijk. We willen benadrukken dat de uitslagen van de vragenlijsten alleen betekenis hebben wanneer naar grote groepen mensen wordt gekeken (bijvoorbeeld verschillen tussen sporters versus niet-sporters, of het verschil in overeenkomst tussen eeneiige en twee-eiige tweelingen). We richten ons daarom niet op persoonlijke gegevens en zullen ook geen individuele scores opsturen. 

6) Kan ik op de hoogte gehouden worden van onderzoeken die uitgevoerd worden door het Nederlands Tweelingen Register?

We proberen u zo goed mogelijk op de hoogte te houden van de onderzoeken door u jaarlijks ons informatiebulletin Twinfo toe te sturen. Ook kunt u op deze website de nodige informatie vinden over de onderzoeken (klik in het hoofdmenu op de knop “onderzoek”).

7) Ik sport nooit. Heeft het dan wel zin om aan dit onderzoek deel te nemen?

Om inzicht te krijgen in de verschillen tussen sporters en niet-sporters is het van belang dat ook mensen die nog nooit aan sport hebben gedaan of gestopt zijn met sporten meedoen aan dit onderzoek.