In
de eerste twee levensjaren ontwikkelt een kind zich zeer snel. Voordat een kind
een jaar oud is, kan het meestal rollen, zitten en kruipen. Staan en lopen doen
de meeste kinderen voordat ze twee jaar oud zijn. Wanneer deze mijlpalen worden
bereikt, is voor ieder kind verschillend. Hoe de motorische ontwikkeling wordt
beïnvloed door factoren als erfelijkheid, omgeving, geboortegewicht,
slaappositie, houding tijdens het spelen of andere factoren, is nog steeds niet
duidelijk. Veel studies hebben laten zien dat zwangerschapsduur en
geboortegewicht van invloed zijn op het moment van bereiken van een bepaalde
mijlpaal.
Het
NTR verzamelt gegevens over mijlpalen in een vragenlijst die wordt verstuurd
aan de ouders op het moment dat een tweeling twee jaar oud is. In deze lijst
wordt gevraagd met hoeveel maanden de oudste en de jongste van de tweeling
konden omrollen, zitten, kruipen op handen en knieën, staan en lopen zonder
steun. Naast deze motorische mijlpalen wordt gevraagd naar het moment waarop
het kind het eerste tandje kreeg en het eerste woordje kon zeggen.
Van
ruim 10.000 tweelingparen die geboren zijn tussen 1986 en 1998 zijn gegevens
verzameld over de mijlpalen. In de onderstaande tabel is weergegeven met
hoeveel maanden een tweeling uit deze groep gemiddeld een bepaalde mijlpaal
bereikte.
|
Mijlpaal |
Omrollen |
Zitten |
Kruipen |
Staan |
Lopen |
Woordje |
Tandje |
|
Leeftijd in
maanden |
6.5 |
8.5 |
10 |
12 |
15 |
13.5 |
8 |
Vertraging in motorische
ontwikkeling
Uit
dezelfde gegevens van tweelingparen, geboren tussen 1986 en 1998, blijkt dat de
motorische ontwikkeling in de laatste jaren lijkt te vertragen. Zo kon
bijvoorbeeld een tweeling uit 1988 gemiddeld met 11.5 maand los staan; tien
jaar later, in 1998, kan een tweeling gemiddeld met 12.5 maand staan.
Een
mogelijke verklaring voor de vertraging in de motorische ontwikkeling is de
duur van de zwangerschap en het geboortegewicht van de tweeling. Zowel de
gemiddelde zwangerschapsduur als het gemiddelde geboortegewicht zijn in de
afgelopen 15 jaar gedaald bij tweelingzwangerschappen. Zo duurde een
zwangerschap in 1988 nog 37 weken, in 2000 is dit gedaald tot 36.5 week. Het
geboortegewicht van een tweeling daalde voor de oudste van de tweeling met 65
gram, van gemiddeld 2570 gram tot 2505 gram. Voor de jongste was de daling 40
gram van gemiddeld 2500 gram naar 2460
gram. De daling in de duur van de zwangerschap en het geboortegewicht verklaren
slechts voor een klein deel waarom de motorische ontwikkeling tegenwoordig
trager verloopt.
Het
zou mogelijk kunnen zijn dat de slaappositie en de houding tijdens het spelen
van de baby zorgen voor een vertraging in motorische ontwikkeling. Omdat de
richtlijnen voor de slaappositie van een baby rond 1990 zijn veranderd (i.v.m.
de kans op wiegendood kan een baby beter op de zij of rug slapen en niet
op de buik) en in de gegevens van het NTR een vertraging in motorische
ontwikkeling zichtbaar is vanaf dat moment, is dit mogelijk een van de
verklaringen. Het is bekend uit meerdere studies dat baby’s die veel op hun
buik liggen en spelen, zich motorisch sneller ontwikkelen. Dit zou komen,
doordat al erg vroeg de rugspieren sterker worden gemaakt.
Toekomstig onderzoek
In
de toekomst willen we graag meer onderzoek uitvoeren naar de factoren die een rol
spelen bij de motorische ontwikkeling op jonge leeftijd. Sinds september 2003
is er een kleinschalig onderzoek gestart. Vanaf het moment waarop een tweeling
6 maanden oud is, worden ouders, totdat hun tweeling kan lopen, maandelijks
gebeld om zo zeer nauwkeurige gegevens te verzamelen over motorische mijlpalen
en andere factoren. Voor dit onderzoek is het van belang dat tweelingen al snel
na de geboorte (voordat ze 4 maanden oud zijn) staan ingeschreven bij het NTR.
Echter, niet alle nieuw ingeschreven tweelingen kunnen meedoen aan dit
onderzoek. Wel ontvangen alle ouders een vragenlijst waarin wordt gevraagd naar
de motorische ontwikkeling, op het moment dat de tweeling twee jaar oud is.
Voor informatie over het onderzoek kunt u altijd contact opnemen met drs.
Silvia Brouwer, tel.:020-4448980/ 4448792 (secretariaat) of e-mail:
si.brouwer@psy.vu.nl